Microplastics in water: wat het is, waar het vandaan komt en wat jij kunt doen

Microplastics zijn piepkleine plasticdeeltjes (kleiner dan 5 mm) die je niet ziet, maar die wél overal opduiken: in bodem, rivieren, oceaan, lucht en soms ook in water dat je drinkt. Het lastige is dat de grootste bronnen niet de “plastic rietjes” zijn, maar juist alledaagse dingen zoals kleding, banden en stadsstof.

Wat zijn microplastics?

Microplastics zijn plasticdeeltjes kleiner dan 5 millimeter. Ze ontstaan op twee manieren:

• Primair: deeltjes komen al klein het milieu in (bijvoorbeeld door slijtage).
• Secundair: grotere stukken plastic breken af door zonlicht, wind en wrijving en worden steeds kleiner.

Mini-samenvatting: je krijgt microplastics dus niet alleen door zwerfafval, maar ook door “normaal gebruik” van spullen.

Waar komen microplastics vooral vandaan?

Onderstaande verdeling wordt vaak gebruikt in infographics en is gebaseerd op (o.a.) IUCN-onderzoek naar bronnen van primaire microplastics.

Belangrijkste bronnen (wereldwijd, indicatief):

• Synthetisch textiel (35%) – vezels die loskomen bij wassen en dragen
• Autobanden (28%) – slijtage op asfalt, ook bij normaal rijden
• Stadsstof (24%) – mix van slijtage van verf, zolen, coatings, meubels, bouwmaterialen
• Wegmarkeringen (7%) – slijtlaag op wegen
• Overig (6%) – o.a. pellets en andere bronnen

Mini-samenvatting: de grootste boosdoeners hangen vaker aan je wasmand en je auto dan aan een plastic tasje.

Hoe komen die deeltjes in water en natuur terecht?

Microplastics reizen via meerdere routes:

• Afspoeling van wegen → regen neemt bandenslijtage mee richting sloot/rivier.
• Rioolwater → wasvezels en stadsstof gaan via afvoer richting zuivering; niet alles wordt altijd afgevangen.
• Wind en lucht → deeltjes kunnen ook via lucht neerdalen op water en bodem.

Mini-samenvatting: zelfs als jij “netjes” doet, komen microplastics ook via omgeving en infrastructuur mee.

Hoe groot is het probleem van microplastics in water?

Er zijn twee cijfers die helpen om de schaal te snappen:

• De IUCN schat de wereldwijde uitstoot naar de oceaan van primaire microplastics rond 1,5 miljoen ton per jaar (met een bandbreedte). (bron)
• In Nederland bracht het RIVM de bronnen en uitstoot in kaart (water, bodem en lucht). Het RIVM laat o.a. zien dat een groot deel uiteindelijk in de bodem belandt en dat bronaanpak dus key is. (bron)

Mini-samenvatting: dit is geen “ver-van-je-bed” ding. Het zit in systemen waar we elke dag in leven.

Zitten er microplastics in drinkwater?

Wat je nu vooral ziet in Nederlandse context:

• Metingen en methodes worden steeds beter, maar onderzoek laat tot nu toe nauwelijks microplastics in drinkwater zien, vaak rond 1–2 deeltje per liter in studies waar ze wél gevonden worden. (bron)
• Over fleswater wordt vaker gemeld dat er microplastics in voorkomen (o.a. door verpakking/handling). (bron)

Mini-samenvatting: kraanwater lijkt in Nederland meestal laag te scoren, maar “laag” is niet hetzelfde als “nul”, en meten blijft tricky.

Waarom een waterfilter toch logisch kan zijn

Je koopt een waterfilter niet uit paniek, maar voor controle en extra zekerheid. Net zoals je een rookmelder niet koopt omdat je vandaag brand verwacht.

Een waterfilter kan logisch zijn als jij dit herkent:

• Je wil een extra barrière voor zwevende deeltjes (ook als ze al laag zijn).
• Je drinkt (of je gezin drinkt) veel water en je wil het zo consistent mogelijk houden.
• Je wil minder afhankelijk zijn van fleswater (en dus ook minder plastic verpakking). (bron)

Let op: niet elk filter werkt hetzelfde. Microplastics zijn deeltjes, dus mechanische filtratie (fijnmazig) speelt hierbij de hoofdrol, al onze waterfilters maken gebruik van fijnmazige mechanische filtering. Actieve kool (GAC filter) is vooral sterk in smaak, geur en bepaalde opgeloste stoffen, en kan onderdeel zijn van een slim filtersysteem. (Geen magie, wel techniek.) Een een PP filter, is meer een grove voorfilter, niet geschikt voor microplastics.

Mini-samenvatting: een waterfilter is geen “anti-microplastics toverstaf”, maar wél een praktische extra stap richting rust in je glas.

Wat jij vandaag al kunt doen tegen microplastics in water

Dit zijn snelle, haalbare keuzes. Begin met 2 of 3. Dat is al winst.

Thuis en in je kledingkast

• Was synthetische kleding minder vaak en voller.
• Gebruik een waszak of (als je die hebt) een microvezelfilter-oplossing.
• Kies vaker natuurlijke vezels waar dat kan.

Onderweg

• Houd je bandenspanning op peil (minder slijtage).
• Loop of fiets korte stukjes. Jij blij, banden ook.

In huis

• Stofzuig en dweil regelmatig (stadsstof is een grote bron).
• Verwarm eten liever niet in plastic bakjes.

Voor je water

• Drink vaker kraanwater.
• Wil je extra zekerheid? Dan kan een waterfilter een logische stap zijn.

Mini-samenvatting: bronaanpak + slimme gewoontes + (optioneel) filtratie is de beste combi.

Veelgestelde vragen over: microplastics in water

Helpt een waterfilter tegen microplastics?
Sommige filters kunnen de hoeveelheid zwevende deeltjes verlagen, of zelf helemaal weghalen, maar het hangt af van de filtertechniek en fijnheid. Onze Aqualine waterfilters hebben een fijne mechanische filters die microplastics uit het water halen en deze zijn goed als waterfilters te gebruiken in geval van nood, zonder stroom kunnen ze ook regen- en slootwater filteren.

Zijn microplastics hetzelfde als nanoplastics?
Nee. Nanoplastics zijn nóg kleiner. Meten en kennis hierover ontwikkelt zich snel. Lees hier een uitgebreid antwoord over nano- en microplastic en onze waterfilters.

Komt het vooral door zwerfafval?
Dat is een deel (secundair), maar grote bronnen komen ook door slijtage van textiel, banden en stadsstof.

Zit er microplastic in kraanwater in Nederland?
Onderzoek vindt tot nu toe meestal weinig tot nauwelijks meetbare microplastics, maar meetmethodes blijven in ontwikkeling.

Wat is de beste eerste stap?
Minder synthetisch wassen + minder stadsstof in huis + kraanwater boven fleswater. Dat is de snelle 80/20.